در ادامه پرداختن به مسائل مختلف در نقطه دید قصد آن دارم که کمی از پرداختن به سیاست داخله کاسته و به سیاست خارجه بیافزایم(!!!) در همین راستا اندکی به احوالات نئومحافظه کاران  که اندیشه هایشان با اندیشه های گروهی از سیاسیون ایرانی شباهت عجیبی دارد به صورت یک کار تحقیقی در پست های مختلف می پردازم.

حادثه یازدهم سپتامبر 2001میلادی را باید مولود دو چیز دانست یکی شعار مبارزه با تروریسم و دیگری تولد دوباره نومحافظه کاران که بعد از ان به سرعت رشد کرده و بیش از هر تفکر دیگری توانست در سیاست های دولت جورج بوش پسر تاثیرگذار باشد.

تاریخ شکل گیری نومحافظه کاران

جنبش محافظه كاران آمريكا از سال 1930 به طرز بنيادين وجدي ريشه گرفت، اما تاریخ شکل گیری نئومحافظه كاران (Neo Conservatives)  به  دهه ۱۹۶۰ ميلادي بر می گردد، جنبش محافظه کاری يك حركت ناسيوناليستي با گرايشات غيرمداخله جويانـه دركشـورهـاي جهان بود وتوجه خود را تنها به مسايل داخلـي آمـريكـا معطوف مي نمود، اما  جنبش نئومحافظه کاری را  گروهي از روشنفكران، مركب از دانشگاهيان و روزنامه نگاران كه نگران شكل گيري جرياني ضداسرائيلي بودند شکل دادند و بیش از آنکه نگاهشان به سیاستهای داخلی ایلات متحده آمریکا معطوف باشد به سیاست خارجی آن توجه داشتند.

" اساسا فعاليتهاي عملي و سياسي نومحافظه كاران به دهه ۱۹۷۰ ميلادي برمي گردد. كساني كه طرفدار جنگ سرد و نيز طرفدار اسرائيل بودند در حزب دمكرات بيشتر از سناتور جكسون حمايت مي كردند. او (جكسون) طرفدار جنگ سرد و اسرائيل بود، لذا اين افراد هسته مركزي جريان نئوكان را در سال ۱۹۷۲ در حزب دمكرات ايجاد كردند."[1]
 
البته برخی هم  در توضیخ شکل گیری جریان نئومحافظه کاری اظهار داشته اند که  این جریان محصول انشعاب در ليبراليسم آمريكايي در دهه۱۹۶۰ است که این جنبش از اعتراض و سرخوردگي گروهي از روشنفكران ليبرال نسبت به رشد «چپ جديد» در درون جنبش مدني و نفوذ آن در حزب دمكرات منشاء گرفت.

این افراد معتقدند که "احساس خطر شديد نسبت به توسعه كمونيسم در جهان و نگراني از افزايش نفوذ «چپ جديد در هيات حاكمه آمريكايي و برخي عوارض آن مانند افزايش گرايش هاي ضديهودي و ضداسرائيلي، آنان را كه اكثر قريب به اتفاقشان روشنفكران يهودي بودند، گردهم آورد."[2]

در راس این افراد «ايروينگ كريستول» بود که به عنوان پدرخوانده نومحافظه کاران معروف است، او در تعریف این جریان گفته است " نومحافظه كاران ليبرال هايي هستند كه سرشان به سنگ واقعيت خورده و در نتيجه از ليبراليسم و چپ بريده ا ند"[3]

ائتلاف دموکرات ها و نو محافظه کاران

جالب آنکه اعضای تشکیل دهنده نومحافظه كاران جديد را در ابتدای امر اعضای حزب دموکرات تشکیل می دانند و اکثر رهبران این جنبش را اعضایی از حزب محافظه کار تشکیل می دادند.

همانگونه که اشاره شد "جنبش محافظه كاران آمريكا يك حركت ناسيوناليستي با گرايشات غيرمداخله جويانـه دركشـورهـاي جهان بود، آنان عمدتا و بخصوص در فاصله سالهاي 1944 تا 1953 به نشر عقايد اقتصادي خود مي پرداختند و كمتر به طرح فكري اهميت مي دادند"[4]

تا اینکه برخی از رهبران این جنبش در دهه 60 و 70 اقدام به تاسیس چند گروه و سازمان محافظه کار برای پشتیبانی فکری این جنبش کردند که بنياد كنگره آزادي Free congress foundation، بنياد هريتيج Heritage foundation the cate وموسسه كاتو The cato institute از آن جمله اند که با هدف تمركز نفوذ محافظه كاران در دولت فدرال آمريكا تاسیس شدند.

هرچند محافظه كاران آمریکا همانند محافظه کاران دیگر کشورها برای حفظ وضعيت موجود و برخورد محتاطانه با هرگونه تحول عميق و استراتژيك  تلاش می کردند اما این گذشت زمان، مشاركت در دولت و قرار گرفتن در مسئوليتهاي اجرائي بود که چرخش قابل توجه وانكار ناپذيري را در دیدگاههای محافظه کاران به وجود آورد، چه آنکه از انتقاد به دولت كاستند و تبدیل به مشاور دوجانبه ای بين دولت و شركت هاي سرمايه داري وتوليدي تبديل شدند و بر خلاف ایدوئولوژی اولیه خود نه ثبات که تغییر را  بخصوص در بعد سياست خارجي و نوع روياروئي با اتحاد جماهير شوروي  خواستار شدند.

اين چرخشهای ایدوئولوژیک سبب شد که این گروه از محافظه کاران منشاء تغيير و تحول در سياستهاي آمريكا نام بگیرند و به نو محافظه كاران يا محافظه كاران جديد شهره شوند.

اما در جناح مقابل یعنی دموکرات ها نیز اتفاقاتی رخ داد که سبب جدایی برخی از اعضای حزب دموکرات شد، آنها "مشكلات سياسي و اجتماعي آمريكا در دهه ۱۹۶۰ را ناشي از اصلاحات ليبرالي و زياده روي هاي راديكاليسم ارزيابي و به انتقاد از اين رفتارها و همراهي حزب دمكرات با آن يا تعلل حزب در برابر آن پرداختند، آنها به همين دليل متهم به راست روي و تدريجا به محافظه كاران جديد شهرت يافتند، فاصله گرفتن تدريجي اين محافظه كاران جديد از حزب دمكرات و طيف چپ در آمريكا از آن جهت بود كه تهديد را از ناحيه آشوب هاي اجتماعي و از جمله پيدايش رگه هايي از يهودي ستيزي متوجه دمكراسي مي ديدند و در زمينه سياست خارجي نيز آنچه را كه ساده لوحي در برابر تهديدات بين المللي و دلايل واهي براي مخالفت با جنگ ويتنام مي دانستند خطرناك مي شمردند."[5]

نقطه وصل این دموکرات ها که به نئوکانها شهره بودند و محافظه کارانی که مسیری دیگر غیر از محافظه کاری برگزیده بودند، انتخابات سال 1980 ایلات متحد آمریکا بود، جائی که یک طرف جیمی کارتر بود و طرف دیگر رونالد ریگان.كارتر هنگامی که  در سال ۱۹۷۶ به قدرت رسید و رئيس جمهور آمریکا لقب گرفت بسياري از پيروان جريان نئوكان را به به این دلیل که سياستش بهبودي رابطه آمريكا با شوروي و نيز ضرورت حل مساله فلسطين بود، به كابينه و تشكيلات خود راه نداد و این چنین بود که  نئوكانها به تدريج از حزب دمكرات فاصله گرفتند.

در همین حال "حزب جمهوريخواه به اين نتيجه رسيد كه پيوند و ائتلاف با نئوکان ها استراتژي مناسبي است، چرا كه نئوكانها از يكسو بنيادهاي روشنفكرانه قوي تري داشتند و از سوي ديگر با بسياري از مطبوعات ارتباط يافته بودند. نومحافظه كاران در سال ۱۹۸۰ و در جريان رقابت ريگان با كارتر به طرفداري ريگان پرداختند تا از سويي به تيم ريگان، جهت گيري افراطي راست بدهند و از سوي ديگر به او كمك كنند تا نگرشي علمي و روشنفكرانه راست پيدا كند. در واقع آنها مي خواستند او را صاحب يك دكترين كنند. كابينه ريگان نيز به نوبه خود دست نئوكان ها را در دولت خود باز گذاشت. از آنجا كه نومحافظه كاران عمدتا نسبت به مسال سياست خارجي، مداخله گرايي و هژموني (Hegemony) علاقه مند بودند، به وزارت خانه هايي رفتند كه بيشتر با اين مسائل سر وكار داشتند."[6]

نومحافظه کاران در قدرتبه مانند پیروزی هر ائتلافی در هر انتخاباتی گروههای ائتلاف کننده از این پیروزی بهره بردند؛نئوکان ها و نومحافظه کاران که در قالب یک ائتلاف در این انتخابات شرکت کرده بودند نیز از طعم شیرین پیروزی بی بهره نماندند؛ "الیورآبرامز که سالها بعد نقشی اصلی در طراحی و پیشبرد طرح خاورمیانه بزرگ ایفا کرد به عنوان دستیار وزیر امور خارجه در امور حقوق بشر و همچنین دستیار وزیر امور خارجه در امور کشورهای آمریکایی در دولت ریگان انتخاب شد و از اینجا بود که او توانست به عنوان یک محافظه کار جدید به شهرت برسد"[7]، كرك پاتريك كه براي مجله كامنتري مقاله مي نوشت، نماينده آمريكا در سازمان ملل متحد شد. كنت آدلمن رياست اداره كنترل تسليحات را به عهده گرفت. ريچارد پرل به معاونت وزارت دفاع منصوب شد و ريچارد پايپس از دانشگاه هاروارد به شوراي امنيت ملي منتقل گرديد .

بنيانگذاران ومهره هاي اصلي تفكرات محافظه كاري که  به دنبال تغيير در استراتژي درقالب ولباس محافظه كاران نوين، در دوران رياست جمهوري رونالد ريگان ظهور كرده بودند با نقشی که در پیروزی ریگان داشتند بيشترين فرصت را يافتند تا زمينه سقوط اتحاد شوروي واردوگاه شرق را فراهم آورند.

از جمله این اقدامات می توان به راه اندازی جنگ تبلیغاتی-فرهمگی علیه شوروی در گرماگرم روزهای جنگ ویتنام اشاره کرد که این کار توسط ايروينگ كريستول ، پدرخوانده محافظه كاران نوين که دراین عرصه شهرت ونقش غيرقابل انكاري داشت اشاره کرد.در توضیح اینکه چرا نئومحافظه کاران به «پیروان ریگانیسم» شهره هستند باید گفت "درسال 1970 دونال كيگان همراه با ايروينگ كريستول محافظه كاران نوين را سامان وقدرت بخشيدند ودرسال 1997 فرزند او ابر كيگان يار هميشگي ودوست نزديك ويليام كريستول، بنيادي را تحت عنوان «پروژه اي براي آمريكاي قرن تازه» تشكيل داد .

در واقع نو محافظه كاران آمريكا فعلي امريكا، عناصر اصلي دولت ريگان را تشكيل مي دادند و به همين دليل است كه ايشان را پيرو ريگانيسم نيز گفته اند."[8]

اما بعد از اینکه جورج هربرت بوش در سال 1989 به قدرت رسید هر چند که برخی از چهره های نومحافظه کار همچون آبرامز را برای کار دعوت نکرد اما در عوض چهره های دیگری از این جریان را به کابینه دعوت کرد.کاندولیزا رایس  به عنوان مشاور بوش پدر در امور شوروی برگزیده شد و دیک چنی بعد از آنکه "نخستین نامزد معرفی شده از سوی بوش به نام جان تاور، سناتور سابق از تگزاس با مخالفت سنا روبرو شد، در مارس 1989 به عنوان وزیر دفاع به سنا معرفی شد و توانست رای اکثریت سنا را از آن خود کند."[9] گرچه نومحافظه کاران در دولت بوش پدر حضوری پررنگ داشتند اما آنچنانی که امروز بر سیاست های آمریکا تاثیرگذارند نبودند، نومحافظه کاران بعد از دولت بوش پدر و به قدرت رسیدن بیل کلینتون دموکرا دوران فترت هشت ساله را طی کردند، دورانی که هر چند به دوری از قدرت گذشت اما فرصت بسیار مناسبی را برای تهیه و تدوین ایدئولوژی و برنامه های این جریان فراهم آرود، چه آنکه بسیاری از سیاست های امروز دولت بوش پسر را می توان حاصل هشت سال دوری نومحافظه کاران از قدرت دانست.

ادامه دارد....
________________________________________
[1] محمد رضا قائدي ،ماه نامه همشهري ديپلماتيك ، 1383 ،شماره 15 تير
[2] عبدالمهدي مستكين، ماه نامه همشهري ديپلماتيك، 1383 ، شماره 15 تير
[3]همان، پیشین
[4] كانون انديشه جوان،http://www.canoon.org ،پراگماتيست هاي تهاجمي،15 فروردين ماه 1382
[5] شكل‌گيري حركت نومحافظه‌كاران در آمريكا، سایت باشگاه اندیشه،01/06/1382
[6] محمد رضا قائدي، ماهنامه همشهري ديپلماتيك ،1383 ، شماره 15 تير
[7] کتاب آمریکا 4، ویژه نئومحافظه کاران در آمریکا،موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران، فروردین 1382، صفحات72 و 73
[8] روزنامه كيهان،29 خرداد 1382،ص 12
[9] کتاب آمریکا 4، ویژه نئومحافظه کاران در آمریکا،موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران، فروردین 1382، صفحه55